4 października Uniwersytet Czerniowiecki obchodził 150. rocznicę swojego powstania
Z okazji jubileuszu w ciągu ostatniego roku, uniwersytet zorganizował wiele wydarzeń poświęconych historii Czerniowieckiego Uniwersytetu Narodowego imienia Jurija Fedkowycza.
Właśnie tego dnia, 4 października, nastąpiło uroczyste odsłonięcie tablicy pamiątkowej na ścianie pierwszego gmachu ubiwersytetu, znajdującego się przy ulicy Uniwersyteckiej 28. To właśnie w tym pierwszym, najstarszym budynku, gdzie obecnie mieści się Wydział Matematyki i Informatyki, 150 lat temu narodziła się bukowińska nauka.
- Te mury były świadkami początku wielkiej historii naszego uniwersytetu. „My, Franciszek Józef I, ustanawiamy i uroczyście ogłaszamy otwarcie uniwersytetu w Czerniowcach, a jednocześnie z wielką łaską pozwalamy, aby Cesarsko-Królewski Uniwersytet Franciszka Józefa w Czerniowcach nosił nasze imię. Postanowiliśmy, że uniwersytet ten powinien składać się przede wszystkim z trzech wydziałów: teologicznego, prawno-politycznego i filozoficznego. Zadbaliśmy o to, aby te trzy wydziały otrzymały nauczycieli, pomoce naukowe, budynki i fundusze niezbędne do wypełniania ich szlachetnych zadań», – zacytowała fragment dokumentu historycznego dziekan Wydziału Matematyki i Informatyki Olgа Martyniuk.
Według niej, nad powstaniem tablicy pamiątkowej pracowało wiele osób. Herb znajduje się u góry, a poniżej kopie czterech stron dokumentu cesarskiego. Pod nimi znajduje się stylizowany fragment tekstu w trzech językach: ukraińskim, niemieckim i angielskim.
W momencie otwarcia Uniwersytetu Czerniowieckiego, czyli w 1875 roku, istniały tu trzy wydziały – prawa, teologii i filozofii. Ten ostatni miał charakter interdyscyplinarny. Koncentrował się na nauczaniu filozofii, pedagogiki, filologii i nauk przyrodniczych. Tradycyjnie, podobnie jak na innych uniwersytetach Austro-Węgier, na Wydziale Filozoficznym kształcili się również historycy.
O tym można przeczytać w monografii „Nauki historyczne na Uniwersytecie w Czerniowcach: badania naukowe, kształcenie zawodowe, wybitne postacie”, która została zaprezentowana w przededniu 150-lecia uniwersytetu w bibliotece naukowej Czerniowieckiego Uniwersytetu Narodowego.
Autorom publikacji ich rzetelnej pracy pogratulował wiceprzewodniczący rady obwodowej Mykoła Hujtor. Szczególnie docenił on naukowców uniwersyteckich – tegorocznych laureatów nagrody miejskiej im. Antoniego Kochanowskiego – Ołeksandra Dobrżańskiego, Tarasa Kowalcia i Switłanę Gerehową, których artykuły zostały zamieszczone w monografii.
„Tego typu prac powinno się publikować jak najwięcej, ponieważ odsłaniają one nieznane nam warstwy historii, które były przechowywane w archiwach” – zauważył Mykoła Hujtor.
W monografii zaprezentowano artykuły blisko trzydziestu znanych naukowców. Oprócz wymienionych powyżej, są to m.in. Jurij Makar, Mychajło Jurij, Ołeksij Bałuch, Ołeksandr Sycz, Mychajło Czuczko, Ihor Piddubnyj, Olena Kożolanko. Opowiadają one o kształtowaniu się i rozwoju nauki historycznej od czasów założenia Uniwersytetu Czerniowieckiego do dnia dzisiejszego.
Podczas prezentacji tego monumentalnego dzieła rektor Czerniowieckiego Uniwersytetu Narodowego, profesor Rusłan Biłoskurski, zauważył: „Uniwersytet zawsze udowadniał, że Czerniowce nie są prowincją. Sprawia, że miasto staje się miejscem, w którym istnieje społeczeństwo patrzące w przyszłość. W dużej mierze współczesny wygląd Czerniowiec jest związany właśnie z uniwersytetem”.
Mówią, że Bukowina to ziemia pocałowana przez Boga. Czy dlatego prymas Kościoła Prawosławnego, metropolita kijowski i całej Ukrainy Epifaniusz, przybył do stolicy regionu w przededniu rocznicy powstania uniwersytetu. W uniwersyteckiej cerkwi Trzech Świętych odbyła się uroczysta Liturgia z udziałem biskupów i duchowieństwa z różnych regionów Ukrainy, po której metropolita złożył życzenia wykładowcom i studentom z okazji okrągłej rocznicy powstania uniwersytetu.
A potem w sali Filharmonii Obwodowej im. D. Hnatiuka odbyła się uroczysta akademia poświęcona 150. rocznicy powstania Uniwersytetu Czerniowieckiego. Sala była pełna. Nauczyciele, przedstawiciele władz, duchowni, konsulowie honorowi, koledzy z uczelni z różnych miast…
Rektor Narodowego Uniwersytetu profesor Rusłan Biłoskurski wyszedł na powitanie gości w tradycyjnych szatach akademickich, które od momentu powstania uniwersytetu aż do czasów radzieckich wszyscy rektorzy nosili z honorem, wraz ze specjalnym odznaczeniem honorowym – łańcuchem rektorskim. Nawiasem mówiąc, w 2000 roku historycy zainicjowali jego renowację. Za podstawę wzięli łańcuch rektora Uniwersytetu Wiedeńskiego, wykonali go w Wiedniu ze srebra i białego złota, a sfinansowali austriaccy partnerzy. W 125. rocznicę powstania uniwersytetu uroczyście przekazali go rektorowi, chwalebnej pamięci Stepanowi Kostyszynowi.
Pan rektor podziękował ze sceny całej społeczności uniwersyteckiej, a przede wszystkim naszym żołnierzom, którzy nas chronią i dzięki którym tak uroczysta ceremonia jest możliwa. Dlatego nagranie było jak najbardziej aktualne – wykładowcy akademiccy, którzy walczą obecnie na wschodzie Ukrainy, złożyli gratulacje swojej macierzystej uczelni z okazji jej rocznicy.
W pierwszych rzędach sali siedzieli honorowi profesorowie CzNU, którzy dzień wcześniej zostali uhonorowani tym zaszczytnym tytułem przez Radę Naukową uniwersytetu. Profesorowie Oleg Angielski, Oleksandr Dobrżański, Roman Petryszyn, Walerij Rudenko i Ihor Fodczuk otrzymali tytuł doktora honoris causa – znani naukowcy, którzy od dziesięcioleci prowadzą badania, tworzą i nauczają na uniwersytecie.
Długoletni przyjaciele i partnerzy – Wioleta Moskalu (Metz, Francja), Arkady Czykrij (Kijów, Ukraina), Jan-Urban Sandal (Oslo, Norwegia) – również zostali doktorami honoris causa Uniwersytetu w Czerniowcach.
- Z uczuciem duchowej radości przyłączyłem się dziś do obchodów 150. rocznicy założenia Uniwersytetu Czerniowieckiego, – powiedział Epifaniusz, prymas Ukrainy. - Dwa wieki temu powstało tu seminarium teologiczne, które przez ponad pół wieku rozwinęło się w dwa odrębne kierunki – kościelny i świecki, stając się Uniwersytetem Czerniowieckim, który obecnie obchodzi swój jubileusz. Jeśli spojrzymy na historię, zarówno ogólnoeuropejską, jak i naszą, zobaczymy, że edukacja, nauka i oświata są nierozerwalnie związane swoimi korzeniami z teologią – nauką powołaną do ukazania człowiekowi drogi do pojednania z Bogiem i osiągnięcia prawdziwej głębi mądrości. Wszystkie wybitne europejskie uniwersytety powstały właśnie jako szkoły teologiczne i filozoficzne. Świętując, powinniśmy modlić się i pamiętać o świętej pamięci metropolicie Jewheniju Hakmanie oraz wszystkich budowniczych tego pięknego kompleksu, który został wzniesiony na potrzeby Cerkwi, a ostatecznie stał się uniwersytetem.
Ponieważ piękno tego kompleksu Rezydencji Metropoliczej wyraźnie mówi o połączeniu duszy i ciała, wiary i rozumu, wiedzy naukowej oraz oświecenia teologicznego i duchowego.
Jego Eminencja Metropolita Kijowski i całej Ukrainy Epifaniusz, wręczył Czerniowieckiemu Uniwersytetowi Narodowemu im. Jurija Fedkowycza List Błogosławiony.
Uniwersytet powitali ze sceny wiceminister edukacji i nauki Ukrainy Denys Kurbatow, szef Czerniowieckiej Obwodowej Administracji Wojskowej Rusłan Zaparaniuk, pełniący obowiązki przewodniczącego Rady Obwodowej Mykoła Hujtor i burmistrz Czerniowiec Roman Kliczuk.
Podczas uroczystości nauczyciele, pracownicy i badacze uniwersytetu otrzymali nagrody od Ministerstwa Edukacji i Nauki Ukrainy, dyplomy uznania oraz podziękowania od Rady Obwodowej i Miejskiej Czerniowiec. Tamara Marusyk, kierownik Centrum Zarządzania Obiektem UNESCO, została odznaczona Orderem Równej Apostołom Księżnej Olgi.
Tego dnia wiele mówiono o bogatej historii uniwersytetu. Film stworzony z pomocą sztucznej inteligencji odtworzył postacie historyczne, archiwalne zdjęcia i współczesne sceny z życia uniwersytetu.
Szczególną atmosferę święta dodał studencki chór mieszany „Rezonans”, który uroczyście wykonał Hymn Narodowy Ukrainy, otwierając akademię, a także zaprezentował utwór „Bukowina!”.
Zasłużony Bukowiński Akademicki Zespół Pieśni i Tańca im. A. Kusznirenki zaprezentował swoją twórczość uczestnikom programu jubileuszowego.
Wystąpili również Artysta Ludowy Ukrainy Pawło Dworski, finalista programu telewizyjnego Mam Talent! Andrij Stowpiuk, zespół etniczny z wydziału muzycznego Folkmodern oraz duet Georhij i Iryna Postewkowie. Finałowym akordem było wspólne wykonanie pieśni «Ой, у лузі червона калина!».
Obchody rocznicowe stały się symbolem jedności i pamięci, przypominając nam o znaczącej roli uniwersytetu w rozwoju nauki, edukacji i kultury. Czerniowiecki Uniwersytet Narodowy im. Jurija Fedkowycza po raz kolejny potwierdził swoją pozycję ośrodka duchowości, nauki i wartości europejskich, który rozwija się pomimo wyzwań współczesności.
Natalia FESCHUK.
Zdjęcie autorki.
